Het OIVO is altijd gekant geweest tegen de vrijmaking van de broodprijs. In januari 2004 besliste de minister van Economie om de prijs van bepaalde broden vrij te maken vanaf 1 juli. Zij vond die maatregel noodzakelijk om de concurrentie te verbeteren en om op termijn een prijsdaling teweeg te brengen. Toen al maakte het OIVO zich zorgen over de maatregel en voorzagen wij een stijging van de broodprijzen.
Vandaag, twee maanden na de inwerkingtreding van deze maatregel, stellen we vast dat onze vrees gegrond was. Op basis van de gemiddelde consumptieprijzen die de FOD Economie heeft opgetekend, stellen wij immers vast dat de broodprijs gemiddeld met 1,63% gestegen is. Maar ook dat sommige broden, zoals het speciaal brood van 400 g, zelfs 3,2% duurder geworden is. Waarom stijgt de prijs? In de allereerste plaats omdat brood een relatief onelastisch verbruik heeft. Met andere woorden: de verkochte hoeveelheid brood neemt niet of weinig af bij een prijsstijging. Verder hebben een aantal bakkers beslist om hun prijzen af te ronden.
Maar wat we vooral zien is een sneeuwbaleffect. Zolang de prijzen van bepaalde broden gereglementeerd waren, remden die prijzen de prijsstijgingen voor andere broden af. Dat verschijnsel is te verklaren door het feit dat het moeilijk is om voor een speciaal brood van 800 g 2 € te vragen wanneer voor het speciaal brood van 900 g een vastgestelde prijs van 1,54 € geldt!
Bron: FOD Economie, OIVO
De tabel toont ons dat vóór de aankondiging van de maatregel (juni 2004), de broodprijzen die de overheid opvolgde stabiel waren, ook al waren ze vrij (in die zin dat de vastgestelde prijs een maximumprijs was). Maar sinds juni zien we een zeer duidelijke stijging van die prijzen. De tabel toont ook (lijn 2.01 Bakkersmeel) dat een deel van de broodprijsstijging haar oorsprong vindt in de stijging van de prijs van bakkersmeel. Dit is te verklaren door de oligopoliepositie die de meelhandelaren hebben. In deze situatie zien we een grens aan de weldaden van de vrijmaking van prijzen.
Inzake de vrijmaking van de broodprijs zal de klok zeker niet teruggedraaid worden. Maar de vaststelling van deze prijsstijgingen kan de wetgever te denken geven als die de vrijmaking van de prijzen van andere levensnoodzakelijke producten - zoals water, bijvoorbeeld - zou overwegen. Daarom moet de opvolging van de evolutie van de broodprijzen ook op langere termijn worden voortgezet.
