Het Brusselse Observatorium van de Duurzame Consumptie (een partnerschap tussen het OIVO en Leefmilieu Brussel) heeft in de warenhuizen een onderzoek uitgevoerd om aan te tonen hoe commerciële praktijken de verspilling door gezinnen in de hand werken.

Verspillen is duur en vervuilend

• Door controle van de vuilnisbakken van gezinnen kan men in Brussel de verspilling van voedsel ramen op 15,2 kg/inwoner/jaar, dat is 11,7 % van de bruto hoeveelheid huishoudelijk afval. In de basisscholen loopt die verspilling op tot ongeveer 6kg/leerling/jaar.
• Voedselverspilling doet de fractie composteerbaar huishoudafval sterk toenemen en kost bovendien veel geld. Een gezin gooit per jaar 175 euro aan voedsel rechtstreeks in de vuilnisbak. Er zijn veel oorzaken van voedselverspilling: verandering van gezinsstructuur en -organisatie, van het leefritme verkeerde interpretatie van de verbruiksdata...

Praktijken die aanmoedigen om te kopen

Alles in een winkel spoort aan tot impulsief koopgedrag. Als de consument zich daardoor laat leiden is de kans groot dat hij producten koopt die zijn behoeften overstijgt of waardoor hij zich later slecht zal voelen. Weggooien is dan vlug gebeurd. Ook het aanbieden van meerdere pakketten en/of kortingbonnen bij de aankoop van meerdere producten zet aan tot verspilling.

Commerciële praktijken die de bewaartijd van voeding bij de consument verminderen

• Snelverkoop. Producten waarvan de uiterste verbruiksdatum nadert worden in snelverkoop aangeboden. Na die datum mag de distributeur ze niet meer aanbieden. Als de planning van de gezinsmaaltijden in de war wordt gestuurd, zal er gemakkelijker verspilling ontstaan. Bij snelverkoop moet de consument gewaarschuwd worden dat hij het product snel moet consumeren. Maar dat is niet altijd het geval.
• Slechte bewaring van voedingsproducten in de winkel. Dat is het geval wanneer de koudeketen wordt verbroken, waardoor gekoelde of diepgevroren producten opwarmen.
• Vervallen voedingsproducten. De verstrooide consument ontdekt pas thuis dat de voedingsproducten vervallen zijn.
• Ontbreken van tips om verspilling te vermijden. Verkoopplaatsen zijn ideale plaatsen om verbruikers te informeren over tips om verspilling tegen te gaan.

Wat zijn wel goede praktijken?

• Er zijn ketens die zowel in de afdeling groenten en fruit , vlees, charcuterie , kaas of vis aan de consumenten de mogelijkheid bieden om de juiste hoeveelheid te kopen door verkoop zonder verpakking
• Bij versnijding van vlees ter plaatse wordt wel de gewenste hoeveelheid afgesneden maar heeft de verbruiker geen enkele garantie wat betreft de etikettering of beschermingsgarantie.
• De aanwezigheid van diepvriestassen in de diepvriezers voorkomt dat producten ontdooien tijdens het transport van de winkel naar huis.
• Diepvriezers worden bij voorkeur opgesteld op het einde van het winkeltraject om de opwarmingstijd zo kort mogelijk te houden.
• De aanwezigheid van tips om de bewaarvoorschriften van de producten te respecteren is een goede zaak.

Maar ook producenten hebben verantwoordelijkheden

De onderzoekers ondervroegen "bewuste" verbruikers naar de oorzaken van verspilling in verband met verpakkingen:

• Sommige verpakkingen kunnen moeilijk helemaal leeg gemaakt worden en worden weggegooid met een deel van de inhoud.
• Bepaalde producten zijn enkel in verpakkingen met een groot volume verkrijgbaar.
• Sommige producten worden verpakt in hoeveelheden die niet met de behoefte overeenkomen.
• Er zijn verpakkingen die slecht sluiten, waardoor het product slecht bewaart.

Conclusies

Het OIVO stelt vast dat commerciële praktijken niet uitnodigen tot verspillen, wel tot kopen. Zodra de aankopen niet meer overeenkomen met de behoefte van de gezinnen of met hun opslagcapaciteit, ontstaat er verspilling. Distributeurs zouden actief kunnen meewerken om die voedselverspilling tegen te gaan.

Het OIVO vraagt aan de distributeurs

• om een dialoog met de consumenten op gang te brengen die niet alleen toegespitst is op de prijzen, maar ook op de andere kenmerken van de voedingsmiddelen
• een informatiesysteem te ontwikkelen dat consumenten in staat stelt om de verbruiksdata op de etiketten correct te interpreteren.
• gegevens te verstrekken over de te kopen hoeveelheden in functie van de behoeften en bewaaromstandigheden, over recepten om restjes te gebruiken,...

Het OIVO vraagt aan de producenten

• om verpakkingen te ontwerpen die helemaal kunnen geledigd worden.
• om verpakkingen te ontwerpen om het voedsel optimaal te kunnen bewaren
• om verpakkingen te ontwerpen die voldoen aan de behoeften van de consumenten
• om verpakkingen te ontwerpen met een duidelijke vermelding van de bewaaromstandigheden

Tips voor de consument

• Ga meerdere keren per week winkelen.
• Houd u aan uw boodschappenlijstje.
• Ga pas winkelen na het eten. Zo koopt u minder.
• Koop in functie van uw behoeften.
• Koop vooral onverpakte en ter plaatste versneden vlees. Behandel de groenten en het fruit met zorg, zodat ze niet weggegooid moeten worden.
• Koop alleen producten in promotie als u ze echt nodig hebt.
• Neem de tijd om de etiketten te lezen en de uiterste verbruiksdatum te controleren.
• Groenten uit snelverkoop moeten snel geconsumeerd worden.
• Controleer of de verpakking intact is.
• Koop diepgevroren producten als laatste en stop ze in de isothermverpakking.

Lees het artikel: "Voedselverspilling vermijden begint al in de winkel !" of raadpleeg de folder