Een onbestaande reglementering

Op vandaag bestaat er omtrent het plaatsen van tatoeages of piercings of betreffende permanente make-up geen enkele reglementering, noch op nationaal noch op Europees niveau, die rekening houdt met de volledige problematiek van de praktijken waarbij naalden in de huid worden gestoken.

Er bestaan daarentegen wel wetsvoorstellen, die in 2003 in de Senaat werden ingediend: het "Wetsvoorstel betreffende de veiligheid en de hygiëne bij het tatoeëren van mensen", ingediend door Mevr. Erika Thijs op 20 augustus 2003 (ref. 3-169/1) en het "Wetsvoorstel betreffende het aanbrengen van tatoeages en piercings", ingediend door Dhr. Alain Destexhe op 9 september 2003 (ref. 3-209/1). Die voorstellen willen onder andere de leeftijd reglementeren vanaf wanneer een consument van deze soort diensten gebruik mag maken.

En zelfs als sommige tatoeëerders volgens een code van goede praktijken willen werken, waarmee getracht wordt om het risico voor overdracht van bacteriën, virussen... in te dijken, moet worden vastgesteld dat deze codes niet werken. Het bewijs: de verklaringen die op 17 mei 2004 werden gedaan door de voorzitter van de commissie van toekenning van een label, die vindt dat een reglementering zijn label moet vervangen!

Een gevaarlijke tatoeage!

Eisen dat het materiaal steriel en de entourage proper is, volstaat niet om de consument een tatoeage te waarborgen zonder gevaar voor de gezondheid. Er blijft een immens vacuüm voor wat het gebruik en de oorsprong van de inkten en pigmenten betreft.

Er bestaat op heden geen reglementering ter zake, in tegenstelling tot wat voor de cosmetica geldt. Wat blijkt? Dat de kleurstoffen die verboden zijn voor cosmetica (volgens K.B. 15/10/1997: "elke stof of bereiding die bestemd is om in contact te komen met diverse oppervlakkige delen van het menselijk lichaam... met als doel deze te reinigen, te parfumeren, het uitzicht ervan te veranderen..."), niet verboden zijn voor tatoeëerproducten. Hetzelfde geldt voor de pigmenten/inkten die worden gebruikt voor het tatoeëren en die worden ingespoten onder de bovenhuid, een essentiële huidlaag die het menselijk lichaam beschermt tegen aanvallen van buitenaf. Elke beschadiging van de huidbarrière veroorzaakt risico's voor de gezondheid, die nog worden vergroot door het feit dat een vreemd voorwerp (i.c. een naald) wordt gebruikt om de pigmenten in te brengen.

De tatoeëerders geven toe dat ze geen scheikundigen zijn en niet weten wat de ingrediënten van de gebruikte pigmenten zijn, en nog minder weten welke reacties deze stoffen kunnen teweegbrengen in het menselijk organisme, zowel tijdens het tatoeëren als tijdens de lasertherapie die wordt gebruikt om de (soms totaal mislukte) werken van sommige tatoeëerders weer weg te halen. Bovendien beschikken zij niet over de nodige kennis in dermatologie om de risico's te kunnen inschatten die verband houden met hun praktijken.

Daar komt nog bij dat de gebruikte inkten vrij te koop zijn of verkrijgbaar zijn via het internet, zonder de minste uitleg over hun samenstelling. We noemen maar enkele gevaarlijke stoffen: de inktbestanddelen (potentieel kankerverwekkende aromatische aminen, zware metalen) of de solventen (gebruikt als antivries, formaldehyde).

Merk op dat veel pigmenten producten zijn die oorspronkelijk gemaakt werden voor andere toepassingen, zoals bijvoorbeeld verven voor carrosserieën.

Bovendien weten de gebruikers te weinig af van het transport en het metabolisme van de inkten/kleurstoffen in het menselijk lichaam om onschadelijkheid van de gebruikte pigmenten en dus afwezigheid van risico's voor de gezondheid van de consument te waarborgen, zoals vandaag door de werken van de Europese Commissie bevestigd wordt.

Nog een slotvraag: valt het verwijderen van een tatoeage niet onder de kunst van het genezen en moet dat niet gedaan worden door een dokter?

Ontoereikende garanties en toenemende verwarring

De tatoeages en piercings die vandaag de dag worden geplaatst, voldoen niet aan de minimumvereisten op het vlak van veiligheid, kwaliteit en gezondheid. De gevaren voor hepatitis B of C en voor overdracht van AIDS zijn bijzonder groot. De gezondheidsspecialisten melden meer en meer gevallen van infecties of allergische reacties van de huid, zoals grote afstervingen van de doorprikte zones, contactdermatitis, allergische reacties op de kleurstoffen (zie illustraties).

Twee labels worden momenteel door de professionele tatoeëerders voorgesteld. Jammer genoeg beantwoorden ze niet aan de minimumvoorwaarden inzake veiligheid die de verbruikers en hun vertegenwoordigers eisen. Enkele voorbeelden:

• de lastenkohieren die de te nemen voorzorgen beschrijven, dekken niet alle tatoeages en piercings of laten ruimte voor verwarring: geen garantie omtrent de veiligheid van de ingespoten producten, verwarring omtrent het gebruik van producten voor eenmalig gebruik of niet;
• de labels bieden geen enkele garantie op het vlak van de artistieke kwaliteit;
• de voorziene controles worden uitgevoerd door niet-geaccrediteerde en niet terzake door de overheid gecontroleerde organismen.

Andere tatoeëerders verwijzen naar een gedragscode, die ze beweren naar de letter na te leven, terwijl ze zonder schaamte bepaalde praktijken aan de consument voorstellen die door deze gedragscode verboden worden (bijv.: inkerven, branden...). Dit is nog maar eens de wet op de handelspraktijken (en meer bepaald de artikels 23, 4° en 94) met voeten treden. De informatie die beschikbaar is op bepaalde sites van tatoeëerders- en piercers die beweren dat ze het label hebben of binnenkort zullen krijgen, doet de consumenten geloven dat de verbruikersorganisaties deze codes hebben goedgekeurd of laat ze veronderstellen dat de codes alle tatoeëerpraktijken dekken, dus ook branding (d.i. lokaal de huid verbranden in de derde graad volgens de lijnen van een tekening), scarificatie (dit zijn inkervingen in de huid in de hoop dat ze een bepaalde tekening zullen vormen) of inclusies (d.i. het inbrengen van stukjes metaal, hoorn e.a. onder de huid), zelfs als ze in sommige gevallen nadrukkelijk uit de codes uitgesloten worden.

Het OIVO vraagt om concrete acties

Gelet op de ernstige gezondheidsrisico's die aan tatoeages of piercings verbonden zijn, nodigt het OIVO de geïnteresseerde consumenten uit om zich te informeren en goed na te denken alvorens de stap te zetten.

Het OIVO stelt ook vast dat de jonge consumenten veel interesse hebben voor deze praktijken. Teneinde deze consumenten beter te beschermen en de tatoeëerders en piercers ertoe aan te zetten om minimale regels inzake veiligheid, kwaliteit en hygiëne in acht te nemen, vraagt het OIVO aan de Minister van Consumentenzaken en aan de Minister van Volksgezondheid om een wetgeving in te voeren die een aantal zaken vastlegt:

• de toegelaten of verboden praktijken (tatoeage, al dan niet permanent; piercing; branding; scarificatie...);
• de voorwaarden en modaliteiten voor de uitvoering van de toegelaten praktijken;
• de hygiënevoorschriften, zowel voor de consument als voor de tatoeëerder/piercer en de ruimtes (accommodaties) waar deze activiteiten toegelaten zijn;
• de voorwaarden voor toetreding tot het beroep van tatoeëerder, alsook de lijst van de instanties die het diploma mogen verstrekken en de nodige vormingen mogen geven;
• de inhoud van de informatie die vooraf aan de consument moet worden overhandigd, inclusief informatie over de psychologische gevolgen van deze praktijken;
• de omstandigheden waarin het afval van tatoeëer- en piercingpraktijken opgeslagen en geëvacueerd moet worden;
• de toegelaten ingrepen (inclusief die welke niet worden uitgevoerd in verzorgingsinstellingen of klinieken), de personen die deze handelingen mogen uitvoeren, de uitsluiting van sommige lichaamsdelen (neuswand, navel, geslachtsdelen) of de uitsluiting van de uitvoering van deze ingrepen op bepaalde plaatsen (in open lucht, bij de consumenten thuis, op festivals, enzovoort);
• de positieve lijst van toegelaten producten om onder de huidbarrière te worden ingebracht, de samenstelling van de inkten en pigmenten die worden gebruikt voor het tatoeëren en de technische kwaliteit van de juwelen die worden gebruikt bij piercings;
• de resultaatverplichting en de methoden om dat resultaat te evalueren;
• de procedure voor het toelaten van een tatoeage of piercing bij minderjarigen.

Om misbruiken te voorkomen, vraagt het OIVO een uitbreiding van de controles, onder andere op de zomerfestivals en andere openluchtevenementen tijdens dewelke de tatoeëerders en piercers hun activiteiten uitoefenen.

Tot slot verzet het OIVO zich ook tegen de inhoud van de boodschap die sommige tatoeëerders of andere professionals uit de sector op hun websites verkondigen.

Federaties die tatoeëerders groeperen welke te goeder naam en faam bekend staan, beroemen er zich - te kwader trouw - op dat ze een wettelijke praktijk uitoefenen. Het OIVO is van mening dat deze personen, door zo te handelen, een overtreding begaan op de artikels 23, 2° en 94 van de wet op de handelspraktijken en betreffende de voorlichting en bescherming van de consument.

Het OIVO heeft beslist om de bevoegde controle-instanties onverwijld in te lichten over dergelijke praktijken.

Illustraties.