Onderzoekers van het OIVO hebben in de periode februari-maart 2009 3.184 vragenlijsten laten invullen door jongeren tussen 10 en 17 jaar. De studie had tot doel te weten welke activiteiten jongeren ondernemen op het gebied van buitenschoolse activiteiten, hobby’s, uitgaan en vakanties.

De vrijetijdsbesteding van jongeren

• De overgrote meerderheid van de jongeren tussen 10 en 17 jaar kijkt naar tv, surft op het internet, luistert naar muziek, kijkt naar DVD’s en gaat naar de bioscoop. Meer dan drievierde van de jongeren speelt games (63 % in 2008). Multimedia zijn een belangrijk onderdeel van de vrijetijdsbesteding van de jongeren.
• Bijna drievierde van de jongeren beoefent een sport (72 %), 71% gaat iets drinken en 69% bezoekt een pretpark.
• Bijna de helft van de jongeren gaat uit, een minderheid bezoekt tentoonstellingen of musea (38 %), gaat naar de jeugdbeweging (34 %) of speelt een muziekinstrument (29%).

Populariteit van hobby’s

• De jongste groep, de 10- tot 11-jarigen doen het vaakst aan sport. De 14-jarigen sporten het minst.
• De helft van de 11-jarigen is aangesloten bij de jeugdbeweging.
• Van de 10- en 11-jarigen bespeelt 37 % een muziekinstrument.
• Tot en met de leeftijd van 13 jaar wordt er veel gegamed. De 14- tot 17-jarigen tellen gemiddeld 30% minder gamers.
• Jongeren onder 13 jaar bezoeken vaker musea en tentoonstellingen dan oudere jongeren.
• Bij de 16-jarigen gebruikt 98 % het internet en 77 % van hen gaat af en toe ook uit.
• 90 % van de 16-en 17-jarigen gaat wel eens iets drinken.
• Het bioscoopbezoek is bij alle leeftijdscategorieën ongeveer even hoog.

Jongens komen van “Mars”, meisjes van “Venus”

• Meer meisjes (95 %) dan jongens (89 %) surfen op het internet.
• 78 % van de jongens beoefent een sport. Bij de meisjes is dit 65 %.
• Video-en computerspellen worden vaker gespeeld door jongens (82 %) dan door meisjes (18 %).

Voorkeursactiviteiten

• Het grootste deel van de jongeren (63%) houdt van tv kijken tijdens de vrije tijd. De grootste liefhebbers wonen in kleine Vlaamse dorpen. In Vlaanderen (68%) kijken jongeren liever naar televisie dan in Wallonië (58%) en Brussel (48%).
• Bij 57 % van de jongeren is sporten een voorkeursactiviteit. Meisjes houden minder van sport. Kinderen uit het basisonderwijs (65%) en jongeren uit de hoogste graad secundair onderwijs (66%) houden meer van sport.
• Rondhangen in de wijk wordt vooral gedaan door jongeren met alleenstaande vaders (72%), 15-jarigen (61%) en jongeren uit het technisch onderwijs.
• 62 % van de jongens speelt graag video-of computerspelletjes. Ook bij jonge tieners is dit enorm populair (11-jarigen:70%).
• Meisjes (68%) gaan liever shoppen dan jongens (23%). Oudere adolescenten gaan liever shoppen dan jongere en Vlaamse jongeren (50%) gaan liever shoppen dan Waalse jongeren (40%).
• Fietsen is vooral een vrijetijdsbesteding van jongere kinderen. 55% van de kinderen van de basisschool zeggen graag te gaan fietsen. Bij de derde graad van het secundair onderwijs is dit nog 18%.
• Meisjes (40%) gaan liever uit dan jongens (30%).
• Jongeren die opgroeien in een gezin met twee personen blijven het liefst thuis (54%). Of het de vader (19%) dan wel de moeder (43 %) is bij wie de kinderen opgroeien maakt een verschil.
• Meisjes gaan vaker iets drinken (41%) dan jongens (24%). Bij de Nederlandstalige jongeren (39%) is dit populairder dan bij de Franstalige jongeren (22%).
• Jongens houden vaker van niets doen dan meisjes (36% t.o. 23%).
• In Wallonië (30%) wordt een natuurwandeling meer geapprecieerd dan in Vlaanderen (21%).
• Iets oudere tieners genieten meer van alleenzijn dan jongere. (29% van de +15-jarigen en 8% van de 10- tot 13-jarigen).
• Musea of tentoonstellingen bezoeken spreekt jongeren maar weinig aan. Het is meer geliefd bij Franstalige jongeren (11%) dan bij Nederlandstalige (5%).

Aanbevelingen

• Slechts 7% van de jongeren gaat graag naar tentoonstellingen of musea. Ondanks enkele inspanningen van de overheid werpt dit beleid nog geen vruchten af. Er zou een systeem van gratis musea- of tentoonstellingenbezoek moeten ingevoerd worden om de belangstelling te wekken.
• Wat betreft de fysieke gezondheid van de jongeren, de groepsdynamica en sociale omgang is het van belang dat de jongeren deelnemen aan actievere vormen van vrijetijdsbesteding (sport, jeugdbeweging).
• De minder vanzelfsprekende vrijetijdsbestedingen (jeugdbeweging, muziek spelen in groep, culturele bezoeken) kunnen interessante alternatieven vormen voor de activiteiten die voor ouders zeer duur uitvallen (wekelijks shoppen, uitgaan of pretparkbezoek).
• Tijdens de adolescentie genieten zowel sportieve als culturele activiteiten minder belangstelling bij de jongeren. Het zou een goede zaak zijn als er mechanismen ontwikkeld werden om die activiteiten aan te moedigen. Bijvoorbeeld onder de vorm van sportcheques of extra steun aan de sportfederaties of de culturele sector.
• Bijna de helft van de kinderen heeft een computer-en internetaansluiting op de kamer. Dat bemoeilijkt de ouderlijke controle maar ook de bescherming van minderjarigen in zaken zoals het eerbiedigen van de privacy, de controle op de reclamepraktijken, de verslaving aan spelletjes, het respect van het recht op informatie en het kopiëren voor privé-gebruik.
• De sociale groep heeft een invloed op de keuze van de vrijetijdsbesteding. De overheid moet de vrijetijdsbestedingen toegankelijk maken voor iedereen.
• Het is zorgwekkend dat het gebruik van multimedia de plaats inneemt van hobby’s die goed zijn voor de fysieke of sociale gezondheid. Sporten is niet alleen goed voor de gezondheid. De sportclub of de jeugdbeweging is ook een goede leerschool voor jongeren. Wie zich afzondert om te gamen of te surfen, mist deze bron van socialisatie. Het is de taak van het beleid om ouders en jongeren te sensibiliseren of te helpen in het vinden van een gezond evenwicht.

Volledige studie Jongeren en vrijetijdsbesteding